اگر این روزها گاهی تکان‌های ریتمیک و منظمی در شکمتان حس می‌کنید، احتمالاً جنین سکسکه کرده است. در هفته‌های ۲۱ تا ۲۴، مغز و سیستم عصبی رشد می‌کنند و حرکات جنین واضح‌تر می‌شوند. مادر ممکن است آن‌ها را به شکل لگد، غلت یا تکان احساس کند و حالا گاهی همسرش هم می‌تواند از روی شکم حسشان کند.
حالا چقدر بزرگ شده؟
در پایان هفته‌ی ۲۴، وزن جنین به حدود ۶۰۰ گرم می‌رسد و طول بدنش از سر تا پا، اندازه‌ی یک بلال ذرت است. بدن هنوز لاغر است و پوست کمی چروکیده به نظر می‌رسد؛ ذخیره‌ی چربی زیر پوست تازه در حال شروع است و در ماه‌های بعد سرعت می‌گیرد. ناخن‌های دست و پا هم در حال رشدند.
مغز و حواس
مغز در این هفته‌ها به‌سرعت رشد می‌کند. ابروها و مژه‌ها پیدا شده‌اند و دست‌ها می‌توانند محکم‌تر چنگ بزنند. گوش داخلی که به حفظ تعادل کمک می‌کند، حالا شکل گرفته است؛ جنین کم‌کم «بالا» و «پایین» را حس می‌کند، هرچند هنوز آزادانه در رحم می‌چرخد.
ریه‌ها و نفس‌های تمرینی
ریه‌ها هنوز برای تنفس مستقل پس از تولد کامل نشده‌اند، اما ساختارهای لازم برای بلوغ ریه توسعه پیدا می‌کنند. در همین حدود، ریه‌ها ساختن ماده‌ای را آغاز می‌کنند که بعدها به باز ماندن کیسه‌های هوایی کمک می‌کند. جنین حرکات تنفسی تمرینی انجام می‌دهد؛ این حرکات به معنی تنفس هوا نیستند و در محیط مایع رحم رخ می‌دهند. تمام اکسیژن جنین تا لحظه‌ی تولد از طریق جفت و بند ناف می‌رسد.
گوارش و الگوی فعالیت
بلع و حرکات دستگاه گوارش نیز بخشی از روند رشد هستند. جنین روزانه مقداری از مایع اطرافش را قورت می‌دهد؛ مایعی که طعم آن تا حدی تحت تأثیر غذای مادر است. الگوهای فعالیت و استراحت می‌توانند منظم‌تر شوند، اما با خواب نوزاد یکسان نیستند.
چه چیزهایی طبیعی است
- تکان‌های منظم و ریتمیک معمولاً سکسکه‌ی جنین است و نگران‌کننده نیست.
- بسیاری از جنین‌ها شب‌ها فعال‌ترند، چون حرکت مادر در روز آن‌ها را آرام می‌کند.
- واکنش به صدا یا لمس در این هفته‌ها ممکن است دیده شود، ولی الگوی ثابتی ندارد.
جنین هنوز جای کافی برای غلت زدن دارد؛ برای همین گاهی لگد را پایین شکم حس می‌کنید و گاهی بالا یا در پهلو. این جابه‌جایی‌ها در این ماه کاملاً معمول است.
حالا پدر هم حس می‌کند
در همین هفته‌ها، لگدها معمولاً آن‌قدر قوی شده‌اند که از روی شکم هم حس می‌شوند. اگر همسرتان تا حالا فقط تعریفشان را شنیده، حالا وقتش است. شب‌ها، وقتی مادر آرام دراز کشیده، بهترین زمان برای امتحان کردن است.
سبک زندگی مادر و رشد جنین
جنین تمام مواد لازم برای رشد را از طریق جفت و از بدن مادر می‌گیرد. غذای متنوع با پروتئین، آهن و کلسیم کافی، نوشیدن آب، و مصرف مکمل‌هایی که پزشک تجویز کرده، به رشد او کمک می‌کند. دود سیگار، چه مستقیم و چه دود دیگران، جریان خون جفت را کم می‌کند و روی رشد جنین اثر می‌گذارد؛ پس خانه و خودرو را کاملاً بدون دود نگه دارید.
یک عادت برای هفته‌های بعد
حالا که حرکت‌ها واضح‌تر شده‌اند، کم‌کم توجه کنید که جنین معمولاً در چه ساعت‌هایی فعال‌تر است. از حدود هفته‌ی ۲۸، همین شناخت اهمیت زیادی پیدا می‌کند: اگر حرکت‌ها نسبت به الگوی معمول کمتر شد یا تغییر کرد، باید همان روز با پزشک یا ماما تماس بگیرید. شروع این آشنایی از همین ماه، کار را در ماه‌های بعد ساده‌تر می‌کند.
کمر مادر در همین هفته‌ها بیشتر از همیشه خسته می‌شود؛ چند راهکار ساده برایش در کمردرد، سوزش معده و تورم جمع کرده‌ایم. قدم قبلی این مسیر هم هفته‌های ۱۷ تا ۲۰ بود.
این مطلب آموزشی است و جایگزین ارزیابی پزشک یا ماما نیست. زمان‌بندی مراقبت، آزمایش و سونوگرافی باید با شرایط فرد و دستورالعمل محل مراقبت هماهنگ شود.
منابع: NHS · سازمان جهانی بهداشت
