اگر این روزها صبح با حالت تهوع بیدار می‌شوید، بوی غذا آزارتان می‌دهد یا بعدازظهرها چشم‌هایتان بی‌اختیار بسته می‌شود، تنها نیستید. در هفته‌های ۵ تا ۸، تغییرات هورمونی می‌تواند تهوع، استفراغ، خستگی و حساسیت به بو را بیشتر کند. شدت این علائم در افراد مختلف بسیار متفاوت است؛ بعضی مادران تقریباً چیزی حس نمی‌کنند و بعضی روزهای سختی را می‌گذرانند.
چرا تهوع و خستگی این‌قدر شایع است؟
هورمون‌های بارداری در این هفته‌ها به‌سرعت بالا می‌روند و بدن در حال سازگار شدن با آن‌هاست. اسمش «تهوع صبحگاهی» است، اما می‌تواند در هر ساعتی از روز سراغتان بیاید. خبر خوب این است که برای بسیاری از مادران، تهوع در ماه‌های چهارم و پنجم کمتر می‌شود یا از بین می‌رود. تا آن زمان، هدف این است که روزها را قابل‌تحمل‌تر کنید، نه اینکه با خودتان سخت بگیرید.
راهکارهایی که به بسیاری از مادران کمک کرده
- وعده‌های کوچک و منظم: معده‌ی خالی تهوع را بدتر می‌کند. به‌جای سه وعده‌ی بزرگ، چند وعده‌ی کوچک بخورید.
- غذاهای ساده و کم‌بو: غذاهای سرد یا ولرم معمولاً بوی کمتری دارند و راحت‌تر تحمل می‌شوند.
- مایعات در دفعات کم: به‌جای نوشیدن یک لیوان بزرگ، جرعه‌جرعه و بین وعده‌ها بنوشید.
- دوری از بوهای محرک: اگر بویی تهوع را تشدید می‌کند، کاهش تماس با آن کاملاً منطقی است.
- زنجبیل: برای بعضی مادران در شکل خوراکی مفید است؛ اما مکمل‌ها و قرص‌ها را فقط با نظر پزشک یا ماما مصرف کنید.
- استراحت کافی: خستگی تهوع را بدتر می‌کند و برعکس.
داروهای ضدتهوعِ مناسب بارداری هم وجود دارند، اما انتخاب آن‌ها باید با پزشک یا ماما هماهنگ شود. اگر تهوع زندگی روزمره‌تان را مختل کرده، لازم نیست تحمل کنید؛ حتماً با تیم درمان مطرح کنید.
روزتان را طبق علائم بچینید
- قبل از بلند شدن از تخت چند لقمه‌ی ساده بخورید و بعد آرام بنشینید.
- کارهای سنگین‌تر را به ساعاتی ببرید که معمولاً حالتان بهتر است.
- یک خوراکی ساده و بی‌بو همیشه در کیف و کنار تخت داشته باشید.
- برای خرید و آشپزی کمک بخواهید؛ آشپزخانه برای بسیاری از مادران محرک اصلی تهوع است.
یادداشت کردن اینکه چه ساعت‌هایی حالتان بدتر است، به تیم درمان کمک می‌کند تصویر دقیق‌تری بگیرد.
خستگی را جدی بگیرید
خستگی ماه‌های اول به معنای ضعف یا تنبلی نیست؛ بدن شما در حال ساختن جفت و حمایت از رشد سریع جنین است. اگر می‌توانید، چرت کوتاه بعدازظهر را جدی بگیرید، کارهای غیرضروری را کنار بگذارید و شب‌ها زودتر بخوابید. آزمایش‌های اولیه‌ی بارداری مواردی مثل کم‌خونی را هم بررسی می‌کنند؛ پس اگر خستگی خیلی شدید است، در ویزیت بعدی حتماً بگویید.
اولین ملاقات بارداری در همین هفته‌هاست
اولین ملاقات بارداری معمولاً بین هفته‌ی ۶ تا ۱۰ انجام می‌شود. اگر هنوز وقت نگرفته‌اید، همین هفته اقدام کنید و فهرست پرسش‌هایتان، از جمله درباره‌ی تهوع، را همراه ببرید. اینکه جنین در همین هفته‌ها چه مسیری را طی می‌کند، در مطلب رشد جنین در هفته‌های ۵ تا ۸ آمده است.
چه زمانی باید با پزشک یا ماما تماس بگیرید؟
- نمی‌توانید مایعات را در معده نگه دارید.
- ادرارتان بسیار کم یا تیره شده است.
- ضعف شدید یا سرگیجه دارید.
- وزنتان کم شده است.
- در استفراغ خون می‌بینید یا درد شدید شکم دارید.
استفراغ شدید و مداوم ممکن است نشانه‌ی حالتی باشد که درمان مشخص دارد و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد؛ پس صبر نکنید.
کارها را تقسیم کنید؛ با کمک زیَسمون
این هفته‌ها زمان خوبی است که بخشی از کارها را به همسرتان بسپارید. در زیَسمون هر دو نفر روی یک فهرست مشترک کار می‌کنید؛ پس خریدها و پیگیری‌ها را می‌توانید بدون توضیح دوباره به او واگذار کنید و هر وقت حالتان بهتر بود، ببینید چه کارهایی انجام شده. مطلب پدر چطور واقعاً کمک کند را هم برایش بفرستید؛ نوشته شده تا کمکش به‌جای توصیه، عملی باشد.
استراحت بیشتر در این مرحله بخشی از سازگاری بدن با بارداری است. ماه سوم، زمان برنامه‌ریزی برای غربالگری‌هاست؛ مطلب سه‌ماهه اول؛ غربالگری و تغییرات مهم را از قبل مرور کنید.
این مطلب آموزشی است و جایگزین ارزیابی پزشک یا ماما نیست. زمان‌بندی مراقبت، آزمایش و سونوگرافی باید با شرایط فرد و دستورالعمل محل مراقبت هماهنگ شود.
منابع: سازمان جهانی بهداشت · NHS
